Στο κέντρο της πλατείας Campo dei Fiori στη Ρώμη, της πλατείας των υπαίθριων ανθοπωλείων, δεσπόζει ανάμεσα στην πλημμυρίδα των λουλουδιών το άγαλμα του Τζορντάνο Μπρούνο, στο ίδιο σημείο στο οποίο κάηκε ζωντανός το 1600.
Ο φρικτός θάνατος του Μπρούνο είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των επιπτώσεων που μπορεί να προκαλέσει η ελεύθερη άσκηση του φιλοσοφικού στοχασμού. Συχνά στην εποχή μας η φιλοσοφία θεωρείται άχρηστη, σπάνια όμως επικίνδυνη. Την εποχή του Μπρούνο δεν ίσχυε το ίδιο. Το επίσημο δόγμα ήταν στενά συνδεδεμένο με τις μοναρχίες της εποχής, καθώς η αυθεντία του μονάρχη και η φεουδαρχική διαστρωμάτωση της κοινωνίας θεωρούνταν θέλημα Θεού. Έτσι η αμφισβήτηση των θρησκευτικών δογμάτων πάνω σε θέματα μικρού ενδιαφέροντος για τους πολλούς (πχ. ο κόσμος είναι αιώνιος ή έχει αρχή και τέλος;) θα μπορούσε να εξαπλωθεί και σε άλλα δόγματα, όπως αυτά που σχετίζονταν με την πολιτική. Για το λόγο αυτό, οι κοσμικές και οι θρησκευτικές αρχές συνεργάζονταν στενά, ώστε να προλάβουν τη διάδοση κάθε διδασκαλίας που αμφισβητούσε το επίσημο δόγμα.
Στην εποχή του Μπρούνο μάλιστα υπήρχε ένας ακόμη παράγοντας. Η διάδοση της Μεταρρύθμισης στις βόρειες χώρες υπονόμευε την παντοδυναμία του Βατικανού και έπρεπε να ανακοπεί. Ο ίδιος ο Μπρούνο βέβαια δεν είχε σχέση με τη Μεταρρύθμιση, αλλά η φιλέρευνη νοοτροπία του ταίριαζε αρκετά με αυτή ορισμένων πρωτεργατών της (πχ. του Εράσμου) και θα μπορούσε να σπείρει αμφιβολίες στους καθολικούς που διάβαζαν τα βιβλία του.
Συναισθηματισμοί λοιπόν δεν χωρούσαν σε παιχνίδια εξουσίας, μολονότι ο ίδιος ο Μπρούνο δεν είχε τη διάθεση να ενοχλήσει ούτε μύγα. Τα βιβλία του θα μπορούσαν να προκαλέσουν μακροπρόθεσμα ένα κύμα αμφιβολιών που θα επηρέαζε συνολικά τις αντιλήψεις των ανθρώπων για τη θρησκεία και εμμέσως για την πολιτική. Έτσι το φρικτό του τέλος ήταν αναμενόμενο. Μετά από επτά χρόνια φυλάκισης, κατά τα οποία υποβλήθηκε σε ανελέητα βασανιστήρια για να ανακαλέσει τη διδασκαλία του, οδηγήθηκε στην πυρά εκεί όπου σήμερα υψώνεται το άγαλμά του.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου