Ο Τζορντάνο Μπρούνο και το κόστος του στοχασμού

 Στο κέντρο της πλατείας Campo dei Fiori στη Ρώμη, της πλατείας των υπαίθριων ανθοπωλείων, δεσπόζει ανάμεσα στην πλημμυρίδα των λουλουδιών το άγαλμα του Τζορντάνο Μπρούνο, στο ίδιο σημείο στο οποίο κάηκε ζωντανός το 1600.




 Ο φρικτός θάνατος του Μπρούνο είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των επιπτώσεων που μπορεί να προκαλέσει η ελεύθερη άσκηση του φιλοσοφικού στοχασμού. Συχνά στην εποχή μας η φιλοσοφία θεωρείται άχρηστη, σπάνια όμως επικίνδυνη. Την εποχή του Μπρούνο δεν ίσχυε το ίδιο. Το επίσημο δόγμα ήταν στενά συνδεδεμένο με τις μοναρχίες της εποχής, καθώς η αυθεντία του μονάρχη και η φεουδαρχική διαστρωμάτωση της κοινωνίας θεωρούνταν θέλημα Θεού. Έτσι η αμφισβήτηση των θρησκευτικών δογμάτων πάνω σε θέματα μικρού ενδιαφέροντος για τους πολλούς (πχ. ο κόσμος είναι αιώνιος ή έχει αρχή και τέλος;) θα μπορούσε να εξαπλωθεί και σε άλλα δόγματα, όπως αυτά που σχετίζονταν με την πολιτική. Για το λόγο αυτό, οι κοσμικές και οι θρησκευτικές αρχές συνεργάζονταν στενά, ώστε να προλάβουν τη διάδοση κάθε διδασκαλίας που αμφισβητούσε το επίσημο δόγμα.




 Στην εποχή του Μπρούνο μάλιστα υπήρχε ένας ακόμη παράγοντας. Η διάδοση της Μεταρρύθμισης στις βόρειες χώρες υπονόμευε την παντοδυναμία του Βατικανού  και έπρεπε να ανακοπεί. Ο ίδιος ο Μπρούνο βέβαια δεν είχε σχέση με τη Μεταρρύθμιση, αλλά η φιλέρευνη νοοτροπία του ταίριαζε αρκετά με αυτή ορισμένων πρωτεργατών της (πχ. του Εράσμου) και θα μπορούσε να σπείρει αμφιβολίες στους καθολικούς που διάβαζαν τα βιβλία του. 




 Συναισθηματισμοί λοιπόν δεν χωρούσαν σε παιχνίδια εξουσίας, μολονότι ο ίδιος ο Μπρούνο δεν είχε τη διάθεση να ενοχλήσει ούτε μύγα. Τα βιβλία του θα μπορούσαν να προκαλέσουν μακροπρόθεσμα ένα κύμα αμφιβολιών που θα επηρέαζε συνολικά τις αντιλήψεις των ανθρώπων για τη θρησκεία και εμμέσως για την πολιτική. Έτσι το φρικτό του τέλος ήταν αναμενόμενο. Μετά από επτά χρόνια φυλάκισης, κατά τα οποία υποβλήθηκε σε ανελέητα βασανιστήρια για να ανακαλέσει τη διδασκαλία του, οδηγήθηκε στην πυρά εκεί όπου σήμερα υψώνεται το άγαλμά του.










Ο Ζαν Πωλ Σαρτρ και η πρακτική φιλοσοφία

  Παρακαλτω μπορούμε να παρακολουθήσουμε ένα απόσπασμα από   τηλεοπτική συνέντευξη του μεγάλου Γάλλου διανοητή Ζαν Πωλ Σαρτρ (1905-1980). Στο απόσπασμα ο Σαρτρ αναφέρεται στον ρόλο των διανοουμένων.

 Μια εικόνα για τις κινητοποιήσεις του "Γαλλικού Μάη" το 1968 μπορούμε να αντλήσουμε εδώ .

Ξεκινώντας από την απορία

Θέματα για συζήτηση:

1.Μια καθηγήτρια διαπιστώνει ότι κάποιος μαθητής έκλεψε προσωπικό αντικείμενο συμμαθητή του και τον οδηγεί στο γραφείο της διευθύντριας. Ο μαθητής απολογείται για την πράξη του ως εξής: "Γιατί η καθηγήτρια δεν φέρνει στο γραφείο τα παιδιά που καπνίζουν στο προαύλιο και φέρνει εμένα επειδή έκλεψα;".

α.Θεωρείτε το επιχείρημα πειστικό ή όχι;

β.Σε περίπτωση που το θεωρείτε πειστικό μπορείτε να σκεφτείτε ποιος θα ήταν ο πιθανός αντίλογος;

Σε περίπτωση που δεν το θεωρείτε πειστικό πώς δικαιολογείτε την άποψή σας αυτή;

2.Το κείμενο 3 του σχολικού βιβλίου προέρχεται από το μυθιστόρημα του μεγάλου Αυστριακού συγγραφέα Ρόμπερτ Μούζιλ "Ο άνθρωπος χωρίς ιδιότητες". 

α.Ποια χρήση της φιλοσοφίας αναφέρεται στο απόσπασμα;

β.Μήπως μπορείτε να σκεφτείτε κάποιο παράδειγμα της χρήσης αυτής, πραγματικό ή φανταστικό;

Καταγράψτε τις απαντήσεις σας ως σχόλια στην ανάρτηση.